محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

312

خلاصة الحكمة ( فارسى )

براى خفقان و فراق چون مداومت به آن نمايند موجب نشاط نفس است تا به حدى كه مستعمل آن را شبيه به رعونت پيدا مىشود از بسيارى فرح و خنده و مقوى قلب است و رنگ رو را نيكو مىگرداند و مقوى معده است . صنعت آن : به نسخهء شيخ الرئيس كه در قرابادين قانون ذكر كرده ، غنچهء گل سرخ منزوع الاقماع شش درم ؛ سعد كوفى پنج درم ؛ قرنفل مصطكى ، سنبل الطيب ، اسارون ، از هر يك ، سه درم ؛ قرفة الطيب ، زرنب ، زعفران ، بسباسه ، قاقلهء كبار ، هيل‌بوا ، جوزبوا ، از هر يك ، دو درم ؛ ادويه را كوفته و بيخته ، هر يك على حده وزن نموده مخلوط كنند خلطى محكم به سحق . پس بگيرند آمله منقى جيد تازه ، يك رطل عراقى كه نود مثقال است و در نه رطل آب بپزند تا ثلث آب بماند و دو ثلث برود ، پس بپالايند پس آن پالوده را باز در ديگ كنند و فانيذ سنجرى دو رطل داخل كرده بجوشانند تا غليظ گردد و بگردد به قوام لعوق غليظ ، پس از آتش برگرفته ادويه را بر آن بپاشند و به مسواط كه به فارسى تير حلوايى گويند كه فرا گرفته شده باشد آن مسواط از چوب بيد يا چوب صندل بر هم زنند بر هم زدنى نيكو كه مستوى گردد ، پس چون سرد شود در ظرف چينى كرده نگاه دارند شربتى يك مثقال تا دو مثقال . مىفرمايند كه اگر در اين نوشدارو يك مثقال ورق طلا محلول داخل نمايند مىگردد اقوا در جميع افعال دماغى و قلبى . و اگر فانيذ يافت نشود ، بگيرند يك رطل عسل سفيد مصفّا و يك رطل قند سفيد به عوض آن . و در نسخهء اين انوش دارو كه شيخ داود ذكر كرده سنبل الطيب داخل نيست به عوض آن هيل‌بوا ، دارچينى ذكر كرده و وزن آبى كه آمله را در آن طبخ مىكند شش رطل مقرر كرده و گفته كه بعد از طبخ و تصفيه آمله اگر اين معجون از براى محرور ساخته شود دو مثل آمله مطبوخ شكر سفيد داخل كنند و اگر از براى مبرود المزاج باشد دو مثل آن عسل داخل كنند و به قوام آورده ، ادويه را به آن بسرشند و در ظرف چينى نگاه دارند . مىفرمايند كه سنبل الطيب بهتر است ؛ زيرا كه مصلح آمله است در مبرودين و بعضى گفته كه آمله را يك شبانه روز در شير گاو بخيسانند ، پس بشويند و با نه رطل آب بجوشانند تا مهرّا شود از پشت غربال بگذرانند و با قند و عسل بالمساواة يك صد و هشتاد مثقال به قوام آورند و